Shree Baglamukhi Temple en kumbeshowar

Ik loop een klein tempelcomplex binnen. Het is niet overvol, mensen doen rustig hun ding. Op een trapje naar een leeg waterbassin zitten twee mannen ontspannen te praten. Bij een ingang zie ik, tja wat zijn het? Wijsgeren? Met grijze haren in een knotje en gele/oranje/rode kleding aan, zitten ze te zitten. Zo te zien worden ze geraadpleegd. Oude wijze mannen dus, misschien zelfs priesters? De sfeer is sereen. Ik zoek lang naar het juiste woord maar dit beschrijft het. Zonder het te weten zal hier mijn eerste kennismaking met hindoe goden en godinnen en het Shaktisisme zijn.

In het midden zie ik een beeldje met zo’n mooie afrikaantjes ketting als ik gisteren kreeg. Vlakbij fladderen duiven op en neer. Ze doen zich waarschijnlijk tegoed aan de rijst die als offergave is gestrooid.

A moment in time

Dit is zo’n plek waar je ineens helemaal bent. Een plek waarvan ik, nu ik alweer weken thuis ben, de sfeer kan terug halen. Mensen komen binnen steken een kaarsje aan. Leggen hun hand op het hart en zijn even met hun hoofd bij iets wat tegelijk heilig en alledaags aanvoelt. Die rijen flakkerende lichtjes doen me denken aan de brandende waxinelichtjes die je vaak ziet in een katholieke kerk.

Het is niet heel overdreven stil of gewijd, niemand fluistert. Maar al het rumoer van de straat en de stad buiten is helemaal verdwenen. Alles wat overblijft is deze plek op dit moment

De bel luiden

Ik zie een moeder met een schattig kindje dat de grote bel die daar hangt wil klingelen, zoals kindjes overal dat zouden willen doen. De moeder laat haar haar gang gaan. Ik kijk en knik of ik misschien een foto mag maken. Goed, knikt de moeder terug, en doet een stapje opzij.

Later raken we aan de praat. Ze bekijkt de foto’s Deze zijn het mooiste besluiten we.

Gelijkwaardige goden

Ze vraagt of ik weet welke tempel dit is. Nee, dat weet ik niet. Ik denk een Hindoe tempel. Ze vertelt dat elke Hindoe god een positief en een negatief aspect heeft. Het ene kan niet bestaan zonder het andere. Zo heeft een scheppende kracht ook altijd een destructieve kant. Behalve deze tegenstrijdige aspecten heeft elke God een vrouwelijke tegenhanger. Ook hier kan de één niet zonder de ander bestaan. Ze houden elkaar als twee zijden van dezelfde medaille elkaar in evenwicht. Die uitleg bevalt me wel, het maakt de goden ook wat menselijker.

Shaktisisme

Ze vraagt of ik weet wat het begrip Shakti inhoudt. Daar heb ik nog nooit van gehoord. Ondertussen heeft ze de peuter op haar arm genomen en legt uit. Het lijkt om een positieve interpretatie te gaan van wat wezenlijk vrouwelijk is, en ook de noodzakelijk vrouwelijke kant van een God. Zonder die vrouwelijke kant is de God niets waard.

Waar veel tempels uitgaan van het mannelijke aspect, benadrukt Shaktisisme het vrouwelijke. Als ik het goed begrijp is de godin van deze tempel in staat negativiteit te neutraliseren. Vooral de negatieve krachten door woorden ontstaan. We zijn het met elkaar eens dat dit een goeie superpower is om te hebben in een wereld waar zo veel negatieve krachten spelen.

Ik ben onder de indruk hoe deze prachtige vrouw met haar mooie rode lippenstift zo zelfbewust en vanzelfsprekend spreekt over de rol van het vrouwelijke. Over hoe een god helemaal geen god kan zijn, als hij het vrouwelijke mist dat zaken in beweging zet. Hoe die twee kanten geen tegenstelling zijn maar een (noodzakelijke) aanvulling op elkaar. En vooral hoe daar geen enkele vorm van hiërarchie in doorklinkt.

Wat zou ik graag nog eens een kopje thee bij haar thuis willen drinken en vragen hoe dat in de praktijk werkt.

Wat moet je met al die religie?

“Do you worship?” vraagt ze. “Ja” zeg ik. “Christian?” bevestigt ze, met haar hoofd een beetje schuin. “Klopt”. Of ik voel dat dit een bijzondere plek is? Ja, dat is zo, ik zoek naar woorden, zo kalm en toch ook prettig, een plek waar je elke dag even binnen zou kunnen lopen. Maar ook een plek die je even buiten jezelf uit tilt.

Verbinding

Als die verschillende religies, het zijn de uiterlijke vormen van wat in beginsel wezenlijk hetzelfde is, denk ik. We zijn het helemaal met elkaar eens dat het goddelijke aanbidden, wie of wat je daar ook bij voorstelt, belangrijk is. Én dat dit ons een connectie geeft. Toch bijzonder om dat gesprek te hebben, zo midden op de dag in een tempel voor alledaags gebruik. Toch bijzonder om je, in gebrekkig Engels, zo verbonden te voelen met zomaar een moeder op dit tempelplein.

The difference a day makes

Kumbeshor Mahadev

De volgende dag bezoeken we ditzelfde tempelcomplex samen met een gids. De grote tempel van vijf verdiepingen is één van de oudste hindoe tempels. Kumbeshwor Mahadev stamt uit veertiende eeuw. Deze tempel met fraai newari stijl houtsnijwerk is de tempel van Shiva. Toch is de enorme drukte van vandaag voor Baglamuhki en haar shaktistische heiligdom. Daar kunnen wij nauwelijks bijkomen. In het felle ochtendlicht staan we als groep toeristen tussen Nepalezen met mandjes vol offergaven, en lopen we als vreemde eenden in de bijt dwars door de rijen heen.

Hindoeisme: uitleg van de gids

De gids geeft een heldere uitleg van de beginselen van het Hindoeïsme. Als een braaf schoolmeisje maak ik ijverig aantekeningen in het gele boekje dat ik van huis mee nam. Ik herken delen van mijn gesprek van gisteren. En waar het gesprek gisteren iets in beweging zette, we elkaar op een bijzonder niveau ontmoetten, worden nu de principes erachter duidelijk.

Brahman

Het begrip Brahman beschrijft een immer aanwezige kracht die de grondslag is van het hele universum. Deze bron van alle bestaan, of ultiem bewustzijn, omvat de ganse cosmos, compleet met alle levende wezens. De mens is daarbij niet de kroon op de schepping maar één van die levende wezens. Dat verklaart mede waarom Nepalezen zo zachtzinnig met dieren zijn. Vandaar dat de honden, goed gevoed en met glanzende vacht, nog steeds op dezelfde plek liggen te tukken,als ik terugkom van mijn wandeling. Daarom ook rijden we om koeien en honden heen, als ze, iets minder handig, midden op een drukke weg liggen te slapen. We delen immers de essentie van het het universum met hen.

Duizend en één goden

Maar, hoe zit het dan met al die godinnen en goden? Waar het christendom er één, of hoogstens ‘drie in één’ heeft, presenteert het Hindoeïsme het duizendvoudige daarvan. “Eigenlijk”, zegt onze gids “hebben we tegelijk één god en duizenden goden.” Ze zijn allemaal een verschijningsvorm van dat ene allesomvattend begrip. Zoals onze gids zegt: “Gods incarnate more gods”.

Dan is er nog de vorm in Nepal, waar hindoeïsme en boeddhisme al eeuwen verweven zijn. Waar ze elkaars goden lenen of waar één god soms een hindoeïstische en soms een boeddhistische variant heeft. Verweven met wat Sjamanisme en Natuurgodsdienst levert dat nog meer goden op. Toch heeft het hindoeïsme ook een soort drie eenheid, de trimurti.

Trimurti

Brahma the generator

De schepper van het universum is Brahma, niet te verwarren met het begrip Brahman. De generator noemt onze gids hem, de aanjager, het begin van alles. Het werk van de godheid Brahma is een voldongen feit. Dat levert in verhouding de minste volgelingen op.

Vishnu the reconstructor

Vishnu is de herbouwer, de reconstructor. Deze beschermer van het universum heeft een schelp en een blauwe lotus als symbool. Lakshmi is zijn echtgenote. Bekende incarnaties van Vishnu zijn Krishna (hare hare krishna) maar ook Rama en zelfs Boeddha. Behalve reïncarnaties heeft elke god verschillende verschijningsvormen.

Shiva the destructor

Shiva is de vernietiger; de destructor of transformator van het universum. Hij heeft verschillende verschijningen. Bijvoorbeeld: Shiva in een goed humeur is Pashupati (onthoud de naam, op onze laatste dag komen we die weer tegen). Bhairab is dan weer Shiva met een rothumeur. Ook Bhairab zullen we nog tegenkomen. Let op of je ergens een beeld ziet met meerdere armen, gebogen over (of met zijn voet op) een dode en een ketting van schedels.

Shakti en Shiva

Shakti

Behalve al die verschillende verschijningsvormen, en reïncarnaties heeft elke god een vrouw. De echtgenote van Shiva is Parvati. Zij is de belichaming van Shakti; het vrouwelijke element, dat ook weer kan reïncarneren en verschillende verschijningsvormen kan aannemen. Shiva is het bewuste, statische principe. Shakti is de scheppende kracht, de vrouwelijke energie die alles in beweging zet. Zonder Shakti is Shiva statisch; zonder Shiva mist Shakti richting. Samen creëren ze balans.

Later begrijp ik dat Shaktisisme een stroming is binnen het Hindoeïsme. Volgers vereren Shakti als de opperste Godheid. Shakti is de kosmische energie, de dynamische kracht die alles creëert en in beweging houdt; zij is de ‘Moeder’ van het universum. Deze moeder god, in al haar verschijningsvormen, is essentieel voor het leven en de manifestatie van ideeën.

Shakti en Baglamukhi

Met die vrouwelijke verschijningsvorm zijn we aanbeland bij de tempel van godin van vandaag. Baglamukhi is één van de tien verschijningsvormen van Shakti. Deze tien godinnen hebben elk hun eigen specialiteit. Ze zijn ook bekend als Dus Mahavidyas. Zonder haar naam te noemen is Baglamukhi de godin waar de moeder met het peutertje gisteren over sprak. De godin, die geel als lievelingskleur heeft, kan orde herstellen, de slechte bedoelingen van je vijanden bevriezen, en het kwaad uit roddels neutraliseren. Ze bezorgt haar aanhangers geestelijk en materieel succes. Geen wonder dat het hier zo druk is op donderdag.

Onderhoud bij de priester

Veel mensen willen graag een onderhoud met de priester. Ze kunnen een bepaald probleem voorleggen. Hij zegent hun offergaven die vaak uit katoen, fruit en rijst en bloemen bestaan. Een gedeelte van die gaven gaat naar de godin, een gedeelte gaat mee naar huis waar de zegeningen hopelijk zullen doorwerken.

De priester draagt rood. De rode kleur symboliseert kracht van Shakti. Het is ook de kleur van religieuze ceremonieën en bruiloften. Bovendien is het de kleur die getrouwde vrouwen dragen.

Dashain

Van de gids horen we dat het basin op dit complex een grote rol speelt tijdens Dashain.Dit is het bassin waar ik de mannen op het trapje zie zitten.

Dashain is een belangrijk hindoeïstisch festival. Het festival symboliseert de overwinning van goed over kwaad. Voor de aanhangers van het shaktisisme staat het voor de overwinning van de godin Durga op de demon Mahishasura. Tijdens Dashain wordt het basin gevuld met heilig water uit de bergen. De god Shiva gaat in bad en daarna baden ook de gelovigen omdat het water helend zou zijn.

Chi gong als de zon zakt

Ik ben op tijd voor de tweede Chi gong training van die dag. En zo staan we terwijl de zon ondergaat weer op het dak en doen onze langzame meditatieve oefeningen. Spiergroepen komen in beweging, wat vast zit ontspant of krijgt wat ruimte. Als zon zakt, zakken wij in ons lichaam en denken even aan niets anders dan de volgende beweging.

Maaltijd

Daarna zitten we op de binnenplaats als de jonge mensen in het kleine keukentje een maaltijd voor ons bereiden. Of we ze straks feedback willen geven want ze hebben nog niet eerder voor zo’n hele groep gekookt.

kleine tafeltjes verschijnen en worden voor ons neergezet. van planken bouwen ze een buffet en één voor één verschijnen de schalen met heerlijke gerechten. Ik zie bergen spinazie en vervolgens kolkt de stoom uit het keukentje als het de wok in gaat.

Officieel begin

Na het eten stellen Dinesh en Shreya zich officieel voor. We krijgen een mooi, in Nepal, handgemaakt boekje en daarmee is het programma van deze reis officieel van start.

Ik kan echt wel zeggen dat ik ondertussen ben geland in Nepal. Morgen neem ik je mee naar Alweer een bijzondere tempel. Bovendien leer je de term voor Shaktisisme die ook jij al lang kent.Laat deze nu al bijzondere reis maar beginnen.