Een dag aan de Coigach kust waar kiezelstenen tegen me praten en ik het belang van luie bedden uitleg.

Badentarbet bay

We rijden richting het oosten en aan onze rechterkant en steeds verder weg rijst het landschap de hoogte in en worden de heuvels steeds steiler. Aan de andere kant lonkt de kust in de vorm van de baai van Badentarbet met z’n inhammen en strandjes.

Frisk gallery

Ik heb een galerietje gezien, en die zijn soms de moeite waard, als het niveau tenminste de kwaliteit huisvlijt ontstijgt. Ik zie er veel dat de moeite waard is, terwijl Adri in de auto blijft wachten. Het is niet zo zijn ding, en bovendien staan en rondhangen is funest voor z’n been. Toch heb hem even later nodig want ik heb mijn telefoon in het huisje laten liggen en kan dus niet betalen voor de ketting die ik heb gezien.

Hoe je een kiezelsteen uitzoekt

De mix van verfijnd zilver met een kiezel van een strandje in de buurt spreekt me enorm aan. Ik had al eerde grotere kiezelstenen zien liggen omgehaakt met fijne zilverdraden, wat een mooi contrast. Ik zeg tegen de dame die op de winkel past dat ik dat zo mooi vind. “Oh, I made these” zegt ze als antwoord. Wat leuk dat ik, van één van de voor mij mooiste dingen in de winkel, nu net de maker tref. Ik zoek een steentje uit, deze vind ik het mooiste.

Deze steen praat tegen mij

Als ik even later nog een ander hangertje zie, met een steen met een prachtige roodachtige kleur met meer contrast erin, vraag ik of ik toch nog even de eerste (die al is ingepakt) mag bekijken. Zodra ik die zie weet ik het zeker, de eerst gekozen witte steen moet het zijn. “I don’t know why” zeg ik “but it has to be this one”. En dan zegt zij: “Stones do seem to speak to us”. Daar lijkt het wel op, eigenlijk vind ik de rode mooier. Toch is er geen enkele twijfel dat de witte steen degene is die door mij gekozen moet worden. Ondertussen heeft Adri ook rondgekeken en vraagt hij of ik het andere display al gezien heb. Dat heb ik nog niet, en zo komt het dat we even later twee kettingen afrekenen. Wat een rijkdom. Het één sophisticated en strak, het andere aards én verfijnd.

Fox point

We kijken bij Fox point, waar ik ook een wandelingetje gezien heb. Het is een klein verborgen haventje, en ze zijn er druk bezig om met grote keien de havenwand te versterken.

Wandeling langs luie bedden

Het begint met een keurig aangelegd pad dat goed te doen is, maar al gauw is het van steen naar rots hoppen en dat vraagt veel van het evenwicht. We gaan niet wachten op een herhaling van gisteren met eventueel een verzwikte enkel tot gevolg. We keren op onze schreden terug. Wat hier wel goed te zien is zijn de overblijfselen van het croft leven en wel in de vorm van Lazy beds. Die zag je al in het landschap bij Reiff, maar hier zijn ze ook duidelijk aanwezig.

How to make a lazy bed

Hoe maak je een lui bed?

Ze noemen ze Lazy beds, maar eigenlijk vind ik het heel slimme bedden. Zoals wel vaker komt de wat denigrerende naam van mensen die denken ergens iets vanaf te weten maar die eigenlijk geen idee hebben. Zo ook de benaming voor de lazy beds die in Ierland en Schotland te vinden zijn. De Schotten, en trouwens ook de Ieren gebruiken deze ‘luie’ landbouwmethode nadat ze door Engelse landeigenaren van de vruchtbare landbouwgrond verdreven zijn en vervolgens ook van de iets minder vruchtbare grond.

De goeie grond is namelijk voor de schapen, want die leveren nu eenmaal meer op dan een arme stel pachters. Zo moeten deze boeren en landbouwers hun heil op de hogere schrale veen gronden zoeken. Ze gebruiken een ingenieuze manier om nog iets uit deze moeilijk bewerkbare grond te halen. Veel van deze hoge veengrond in de highlands is zompig en nat. De turf die er gestoken wordt moet immers lang drogen voordat het maar enigszins als brandstof is te gebruiken.

Waarom luie bedden slim zijn

Dit is niet de meest geschikte grond om aardappels op te verbouwen. Hoe je dat opgelost? Je schept de grond om zodat er voren ontstaan. Het begroeide gedeelte klap je om. Zo ontstaat er een hogere laag waarbij de twee gras kanten op elkaar liggen met de aarde aan buitenkant. In die aarde kunnen gewassen gepoot worden. Het gras in de lagen daaronder verteert.

slim bemesten en ingenieus afwateren

Om nog meer voeding in de grond aan te brengen werd er tussen de twee gras lagen of over de bedden zelf zeewier verspreid dat immers rijk aan voedingsstoffen is. Elke jaar als dit proces zich herhaalde werden de voren dieper en de bedden hoger, met als bijkomend voordeel dat er een afwatering systeem ontstond voor de overvloedige Schotse regen. Hoewel arbeidsintensief, toch best vernuftig deze intelligente luie bedjes.

Zompige cultuurhistorie met sporen van spades

Zo gaan het landschap steeds meer leven en zijn het niet alleen rommelige richels die je ziet maar tastbare sporen van een verleden. Een verleden van hard (be)werken van schrale grond Een zichtbaar verleden dat spade voor spade in het landschap is uitgehakt. Zo is de helling op deze heuvel niet alleen een leuke uitkijkpost vanwaar je bootjes naar Old Dornie harbour kan zien varen maar ook een stuk cultuurhistorie. Niet alleen zompig, grassig en drassig met rotsen om onze voeten op te zetten, maar met de voetstappen en vooral de steken van de spades uit het verleden nog zichtbaar tastbaar en (in)voelbaar om ons heen.

Blauwe golven en dansend zeewier

Die avond zie ik, uit het keukenraam natuurlijk, dat de zon net de top van de golven pakt, die door het weer van de afgelopen dagen iets minder kabbelen en iets meer golven. Ik haast me met mijn camera naar buiten en breng een aangenaam uurtje door met het proberen vast te leggen van het opspatten van golfslag. Mijn inspiratie is Margaret Soraya van Quiet Landscapes maar natuurlijk heeft het geen zin om haar na te doen, en bovendien vragen deze golfjes hier en nu mijn aandacht.

Het zeewier danst erin op en neer als achter de ruit van een aquarium en de zee is van grijs turquoise geworden.  (25-7)